প্ৰায় ৪০ বছৰৰ পাছত পুনৰ জাগ্ৰত হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ সক্ৰিয় (The world’s largest active ) আগ্নেয়গিৰি (Volcano) মাউনা লোয়া (Mauna Loya)। এই আগ্নেয়গিৰিটো হাৱাই দ্বীপ (Hawaii Island)ৰ ঠিক উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত।
দেওবাৰে স্থানীয় সময় অনুসৰি নিশা প্ৰায় ১১.৩০ বজাত মাউনা লোয়াৰ পৰা লাভাৰ বিস্ফোৰণ (Lava’s explosion) ঘটে।
মাউনা লোয়া আগ্নেয়গিৰিয়ে হাৱাই দ্বীপৰ প্ৰায় আধা অংশ সামৰি লৈছে। ১৮৪৩ চনৰ পৰা এই আগ্নেয়গিৰিটোৱে মুঠ ৩৩ বাৰ বিস্ফোৰণ ঘটাইছে। আমেৰিকাৰ ভূতাত্ত্বিক জৰীপৰ মতে, ১৮৪৩ চনৰ আগতে মাউনা লোয়াৰ বিস্ফোৰণৰ কোনো চৰকাৰী তথ্য নাই।
মাউনা লোয়াৰ শেষবাৰৰ বাবে ১৯৮৪ চনত বিস্ফোৰণ ঘটিছিল। ইয়াৰ পিছত মাউনা লোয়া ৩৮ বছৰ সুপ্ত হৈ আছিল। ১৮৪৩ চনৰ পৰা এই আগ্নেয়গিৰিটো ইমান দীঘলীয়া সময় কেতিয়াও শান্ত হৈ থকা নাই। মাউনা লোয়া আগ্নেয়গিৰিৰ শিখৰত থকা লাভা মুখখন কিলাউয়াৰ পৰা প্ৰায় ৩৩ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত।
কিলাউয়া হাৱাইৰ আন এটা সৰু আগ্নেয়গিৰি। এই আগ্নেয়গিৰিটোৱে ২০২১ চনৰ পৰাই বিস্ফোৰণ আৰম্ভ কৰিছিল। ফলত হাৱাইবাসীয়ে এতিয়া দ্বৈত বিস্ফোৰণৰ এক বিৰল পৰিঘটনাৰ সাক্ষী হৈ পৰিছে। অৱশ্যে কিলাউইয়াৰ বিস্ফোৰণ বৰ্তমান গহ্বৰটোতে সীমাবদ্ধ।
২০১৮ চনত যেতিয়া প্ৰথমবাৰৰ বাবে কিলাউয়া আগ্নেয়গিৰি বিস্ফোৰণ ঘটিছিল, তেতিয়া লাভাই লেইলানি এষ্টেটছৰ আশেপাশে থকা ৭০০ৰো অধিক ঘৰ ধ্বংস কৰিছিল। হাজাৰ হাজাৰ লোক স্থানচ্যুত হৈছিল।
ভূতত্ত্ব বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি, মাউনা লোয়া আগ্নেয়গিৰি অস্থিৰতাৰ উচ্চ সীমাত আছে। ভূতত্ত্ববিদসকলে বিগত কেইমাহমানৰ পৰা অঞ্চলটোত ভূমিকম্পৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ কাৰণ হিচাপে লক্ষ্য কৰিছে।
চলিত বৰ্ষৰ জুন মাহত এই অঞ্চলত ৫ৰ পৰা ১০টা ভূমিকম্প সংঘটিত হৈছিল। জুলাই আৰু আগষ্ট মাহত ভূমিকম্পৰ সংখ্যা আছিল প্ৰায় ২০টা।
চিএনএনৰ তথ্য অনুসৰি, ছেপ্টেম্বৰ মাহত ভূমিকম্পৰ সংখ্যা ১০০টা অতিক্ৰম কৰিছে। বিস্ফোৰণ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত আগ্নেয়গিৰিৰ এফালৰ পৰা লাভাৰ সোঁত বৈ যাবলৈ ধৰে। কিন্তু এই লাভাৰ প্ৰভাৱ হাৱাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বসতিস্থলসমূহত নপৰে বুলি সোমবাৰে বিয়লি আমেৰিকাৰ ভূতত্ত্ববিদসকলে জনায়। কিন্তু বৰ্তমান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখনৰ গে’ট পৰ্যটকৰ বাবে বন্ধ কৰি ৰখা হৈছে। পাহাৰত ট্ৰেকিং কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে।
আমেৰিকাৰ ভূতাত্ত্বিক জৰীপৰ তথ্য অনুসৰি, বাৰ্নো লাভাৰ বিস্ফোৰণে মূলতঃ উত্তৰ-পূব অঞ্চলত প্ৰভাৱ পেলাব। কিন্তু উত্তৰ-পূবত আগ্নেয়গিৰিটোলৈ উভতি যোৱাৰ কোনো বসতি নাই বাবে চিন্তাৰ কোনো কাৰণ নাই। কিন্তু আগ্নেয়গিৰিৰ গেছ আৰু মিহি ছাই বতাহৰ দ্বাৰা বহু দূৰলৈ বিয়পিব পাৰে।
হনোলুলুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বতৰ বিজ্ঞান কেন্দ্ৰই জনোৱা মতে, দ্বীপটোৰ বহু অংশ ছাইৰে আবৃত হʼব। কিন্তু উক্ত ছাইৰ তৰপটো আধা ইঞ্চিতকৈও কম ডাঠ হʼব।
মাউনা লোয়াৰ বিস্ফোৰণে বিমান সংস্থাৰ বিমান সেৱাত ব্যাঘাত জন্মাব পাৰে। আৰু সেইবাবেই হিলো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ বা কেহোলে এলিছন অনিজুকা কোনা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ পৰা বিমানত উঠাৰ আগতে বিমান সংস্থাটোৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো বাঞ্ছনীয়।
আগ্নেয়গিৰিৰ মূল গহ্বৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশত লাভা ওফন্দি উঠাৰ খবৰ পোৱাৰ পিছতে হিলো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ পৰা পাঁচখন বিমান সেৱা বাতিল কৰিছে চাউথৱেষ্ট এয়াৰলাইন্সে।
মাউনা লোয়া আগ্নেয়গিৰিৰ আশেপাশে থকা জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহ খালী কৰাৰ বাবে প্ৰশাসনে এতিয়াও কোনো নিৰ্দেশ জাৰি কৰা নাই। সাৱধানতা স্বৰূপে দুটা আশ্ৰয় শিবিৰ খোলা হৈছে।
লোকপিয়ল অনুসৰি, হাৱাই বা ‘বিগ আইলেণ্ডʼৰ আয়তন প্ৰায় ৪০০০ বৰ্গমাইল। জনসংখ্যা মাত্ৰ দুই লাখ। অৰ্থাৎ প্ৰতি বৰ্গমাইলত ৫০ জনতকৈও কম লোকে বাস কৰে।
কিন্তু লাভাৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা ছাইয়ে বাহন, ঘৰ, গছ-গছনিৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে। পানী দূষিত হʼব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি বৈদ্যুতিক ব্যৱস্থাতো বিঘিনি ঘটিব পাৰে বুলি বতৰ বিজ্ঞান বিভাগে জানিবলৈ দিয়ে।
শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সমস্যা থকা লোকসকলক ঘৰৰ ভিতৰতে থাকিবলৈ সকীয়াই দিছে হনোলুলু কৰ্তৃপক্ষই। বাহিৰলৈ ওলাই গʼলেও মাস্ক বা কাপোৰেৰে মুখ আৰু নাক ঢাকি ৰখাটো বাধ্যতামূলক।
লাভা ছাই আৰু ধূলিয়ে শস্য আৰু পশুধনৰো ক্ষতি কৰিব পাৰে।
