প্ৰতি ১৫ দিনৰ মূৰে মূৰে দেশত পেট্ৰ’ল-ডিজেল (Petrol-diesel)ৰ মূল্য পুনৰীক্ষণ কৰা হ’ব। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ইন্ধনৰ ওপৰত আবকাৰী শুল্ক হ্ৰাস (Reduction of excise duty) কৰাৰ পিছত এই কথা ঘোষণা কৰে। কেন্দ্ৰই পেট্ৰ’ল-ডিজেলৰ শুল্ক প্ৰতি লিটাৰত ১০ টকা হ্ৰাস (Reduction of 10 rupees per litre) কৰিছে। প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়, ১৫ দিনৰ পিছত এই শুল্ক পুনৰ বৃদ্ধি কৰিব নেকি? অৱশ্যে এই শুল্ক হ্ৰাসে সাধাৰণ মানুহক বিশেষ উপকাৰ নকৰে।
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে শুল্ক হ্ৰাস কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ পিছত পেট্ৰ’লৰ ওপৰত আৰোপ কৰা শুল্ক ১৩ টকাৰ পৰা ৩ টকালৈ হ্ৰাস পালে আৰু ডিজেলৰ ক্ষেত্ৰত শূন্যলৈ নামি আহিল। অৱশ্যে আবকাৰী শুল্কৰ বাহিৰেও পেট্ৰ’ল আৰু ডিজেলৰ ওপৰত কিছু শুল্ক আছে। মুঠতে প্ৰতি লিটাৰ পেট্ৰ’লৰ শুল্ক এতিয়া ১১.৯ টকালৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে। ইয়াৰে ১১.৯ টকাৰ ভিতৰত ১.৪০ টকা প্ৰাথমিক শুল্ক, ৩ টকা বিশেষ অতিৰিক্ত শুল্ক, ২.৫০ টকা কৃষি আন্তঃগাঁথনি আৰু উন্নয়নৰ চেছ আৰু ৫ টকা পথ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ চেছ। ডিজেলৰ শুল্ক প্ৰতি লিটাৰত ৭.৮ টকা হ্ৰাস কৰা হৈছে। ইয়াৰে ১.৮০ টকা প্ৰাথমিক শুল্ক, ৪ টকা কৃষি আন্তঃগাঁথনি আৰু উন্নয়নৰ চেছ আৰু ২ টকা পথ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ চেছ।
এই সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰাৰ পাছত কেন্দ্ৰীয় পৰোক্ষ কৰ আৰু শুল্ক ব’ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ বিবেক চতুৰ্বেদীয়ে ঘোষণা কৰে যে প্ৰতি ১৫ দিনৰ মূৰে মূৰে দেশত ইন্ধনৰ মূল্য পুনৰীক্ষণ (Fuel price review) কৰা হ’ব। এই কেন্দ্ৰীয় ব’ৰ্ড কেন্দ্ৰীয়ৰ বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত আছে। চতুৰ্বেদীয়ে কয়, “খাৰুৱা তেলৰ দাম বৃদ্ধি পাইছে। পেট্ৰ’ল, ডিজেল, এ টি এফ (বিমান ইন্ধন)ৰ দামো বৃদ্ধি পাইছে।” ইয়াৰ পাছতে তেওঁ কয়, “কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সকলো হিচাপ কৰি আছে। ডিজেল, এ টি এফৰ ৰপ্তানি নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে অতিৰিক্ত শুল্ক আৰু চেছ অনা হৈছে। প্ৰতি ১৫ দিনৰ মূৰে মূৰে দাম পুনৰীক্ষণ কৰা হ’ব।”
২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ইজৰাইল আৰু আমেৰিকাই ইৰাণক আক্ৰমণ কৰে। তেহৰানেও প্ৰতিশোধ আৰম্ভ কৰে। হৰমুজ প্ৰণালী বন্ধ কৰি দিয়ে। বিশ্বৰ ২০ৰ পৰা ২৫ শতাংশ তেল আৰু এল পি জি আমদানি আৰু ৰপ্তানি এই পথেৰে পৰিবহণ কৰা হয়। এই পথটো বন্ধ হোৱাৰ ফলত বিশ্ব বজাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তেলৰ মূল্য বৃদ্ধি পাইছে।
দেশৰ শক্তি আৰু এল পি জিৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে ভাৰত আমদানিৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল। দেশে আমদানি কৰা খাৰুৱা তেলৰ ৪০ৰ পৰা ৫০ শতাংশ হৰমুজ প্ৰণালীৰ মাজেৰে আহে। তাৰ মাজেৰে প্ৰতিদিনে ২২ লাখৰ পৰা ২৮ লাখ বেৰেল তেল আহে। এইবাৰ উক্ত চেনেল বন্ধ হোৱাৰ বাবে ভাৰতত বৃদ্ধি পাইছে এল পি জিৰ মূল্য। পেট্ৰ’ল-ডিজেলক লৈও উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। এনে পৰিস্থিতিত নৰেন্দ্ৰ মোদী চৰকাৰে আবকাৰী শুল্ক হ্ৰাস কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে।
এতিয়া প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়, পেট্ৰ’ল-ডিজেলৰ দাম কমিব পাৰেনে? কিন্তু বিভিন্ন সূত্ৰৰ মতে আবকাৰী শুল্ক হ্ৰাস কৰাৰ সিদ্ধান্তই সাধাৰণ মানুহক প্ৰত্যক্ষভাৱে লাভৱান হোৱাৰ সম্ভাৱনা নাই। এই সিদ্ধান্ত দেশৰ তেল বিপণন কোম্পানীসমূহৰ (OMC) লোকচান হ্ৰাস কৰাৰ বাবে। ফলত চৰকাৰেও ৰাজহ হেৰুৱাব। ভাৰতীয় কোম্পানীয়ে বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশৰ পৰা আমদানি কৰা খাৰুৱা তেলৰ ওপৰত চৰকাৰে আবকাৰী শুল্ক আৰোপ কৰে। যোৱা বছৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সেই শুল্ক বৃদ্ধি কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰিস্থিতিত বিশ্ব বজাৰত প্ৰতি বেৰেলত তেলৰ মূল্য যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। কিন্তু ভাৰতীয় বজাৰত বৰ্তমানলৈকে নিয়মীয়া পেট্ৰ’ল-ডিজেলৰ মূল্য বৃদ্ধি হোৱা নাই। ফলত ভাৰতীয় কোম্পানীসমূহে বহু লোকচানৰ সন্মুখীন হৈছে। জ্ঞাত সূত্ৰৰ মতে, সেই লোকচানৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰে আবকাৰী শুল্ক হ্ৰাস কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে।
