এটা সময়ত সমগ্ৰ দেশখন ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী (East India Company)ৰ শাসনৰ অধীনত আছিল। ক্ৰমান্বয়ে বণিকৰ মানদণ্ড ৰাজদণ্ডৰ ৰূপত আৱিৰ্ভাৱ হ’ল। তাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী বন্ধ কৰা হৈছিল। সেয়া আছিল ১৫২ বছৰ আগৰ কথা। কিন্তু ২০১০ চনত কোম্পানীটো এজন ভাৰতীয় মূলৰ ব্ৰিটিছ ব্যৱসায়ীয়ে ক্ৰয় কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁ কোম্পানীটোক বেছিদিন আগুৱাই নিব নোৱাৰিলে। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী দেউলীয়া (East India Company bankrupt) হৈ পৰিছিল। অৱশেষত লাঠিডাল পৰি গ’ল। এয়া ইতিহাসৰ এক অদ্ভুত কৌতুক।
এইটো জনা যায় যে ১৮৫৭ চনৰ মহাবিদ্ৰোহৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতৰ শাসন ত্যাগ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে দেশখনত ব্ৰিটেইনৰ ৰাণী সম্ৰাজ্ঞী হৈছিল৷ ১৮৭৪ চনত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী স্থায়ীভাৱে বন্ধ কৰি দিয়া হয়। কিন্তু ২০১০ চনত কোম্পানীটো এজন ভাৰতীয়ৰ দ্বাৰা পুনৰ জন্ম লাভ কৰিছিল। তেওঁ হ’ল সঞ্জীৱ মেহতা (Sanjiv Mehta)। সেই সময়ত এই বিষয়টোক ঔপনিৱেশিক ব্ৰিটেইনৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতৰ ‘প্ৰতিশোধ’ হিচাপে দেখা গৈছিল। কোম্পানীৰ দায়িত্ব সেই ভাৰতীয়সকলৰ হাতলৈ পৰিছিল যিসকল এসময়ত তেওঁলোকৰ অধীনস্থ আছিল।
ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী লিমিটেডৰ মেফেয়াৰত ২,০০০ বৰ্গফুটৰ বিলাসী দোকান আছিল। তাত উচ্চ মানদণ্ডৰ চাহ, চকলেট, মিঠাই, মচলা আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী উপলব্ধ আছিল। কিন্তু ডেৰ দশকৰ ভিতৰত কোম্পানীটোৰ অৱস্থা শোচনীয় হৈ পৰিছিল। শেহতীয়াকৈ, এইটো পোৱা গৈছে যে তেওঁলোকৰ ৱেবছাইট বন্ধ কৰা হৈছিল।
৯৭ নিউ বণ্ড ৰোড ষ্ট্ৰীটত অৱস্থিত শ্ব’ৰুমটো খালী হৈ আছে। একে নামৰ আন এটা কোম্পানীও ঋণত ডুব গৈছিল। আন এটা কোম্পানীৰ ৬.৩ কোটি টকা, ব্ৰিটিছ ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জৰ ২.০৩ কোটি টকাৰ ঋণ আছিল আৰু কৰ্মচাৰীসকলৰ দৰমহা আছিল ১.৭১ কোটি টকা। ফলত পূব ভাৰত বন্ধ কৰি দিব লগা হৈছে। এসময়ত যিসকল ধনেৰে ভৰি পৰিছিল, তেওঁলোকৰ ভাণ্ডাৰ আজি সেই নামৰ কোম্পানী দেউলীয়া হোৱাৰ পৰা বন্ধ হৈ গৈছে।
