অসম কৃষি ব্যৱসায় আৰু গ্ৰাম্য পৰিৱৰ্তন প্ৰকল্পৰ (APART) অধীনত অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয় (AAU) আৰু আন্তৰ্জাতিক ধান গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ (IRRI) সহযোগত শনিবাৰে অসম প্ৰশাসনিক মহাবিদ্যালয়ত “System intensification and harnessing rice fallows in Assam” বিষয়ত এক কৰ্মশালা (Workshop) অনুষ্ঠিত হয়।
উল্লেখ্য, অসমত ধান হৈছে একমাত্ৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ শস্য। অসমত ধানে 4.16 নিযুত হেক্টৰৰ মুঠ শস্যৰ 2.54 নিযুত হেক্টৰ দখল কৰি আছে। ধান হৈছে ৰাজ্যখনৰ মুঠ খাদ্যশস্য উৎপাদনৰ 96%। অৱশ্যে গৱেষকসকলৰ মতে, মুঠ ভূমি এলেকা আৰু ধানৰ উৎপাদনশীলতা অধিক বৃদ্ধি কৰাৰ যথেষ্ট সম্ভাৱনা আছে।
অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয় আৰু IRRI-এ ২০১৮-১৯ বৰ্ষৰ পৰা ২০২০-২১ চনলৈ অসমত time-series satellite তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি ধানৰ উৎপাদন এলেকাবোৰ মেপিং কৰি দেখিছে যে ৰবি ঋতুত ধান উৎপাদন এলেকা আৰু খাৰিফ ঋতুৰ এলেকাৰ মাজত 56-58% পাৰ্থক্য আছে।
লগতে যোৱা তিনি বছৰৰ তথ্যই প্ৰকাশ কৰিছে যে অসমত গড় ধান উৎপাদন এলেকা অৱশিষ্ট মাটিৰ আৰ্দ্ৰতাৰ সৈতে প্ৰায় 10.34 লাখ হেক্টৰ আৰু এই অঞ্চলবোৰত ধানভিত্তিক শস্য প্ৰণালীৰ যথেষ্ট সম্ভাৱনা আছে।
সেয়ে এই বিষয়ত কৰ্মশালাৰ অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে অসমত প্ৰণালীৰ তীব্ৰতা আৰু ব্যৱহাৰৰ প্ৰত্যাহ্বান আৰু সুযোগসমূহৰ বিষয়ে পুংখানুপুংখভাৱে আলোচনা কৰে। কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰি অসম চৰকাৰৰ অতিৰিক্ত মুখ্য সচিব আৰু কৃষি উৎপাদন আয়ুক্ত ডঃ আশীষ কুমাৰ ভূটানীয়ে অসমৰ শস্যৰ তীব্ৰতা বৃদ্ধিৰ বাবে শস্য খেতিৰ অধীনত ধান উৎপাদনৰ এলেকা সৰ্বাধিক কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তাৎক্ষণিক পদক্ষেপ লোৱাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
তেওঁ কয়, “দ্বিতীয় শস্য উৎপাদনৰ বাবে ধান উৎপাদন এলেকা ব্যৱহাৰ এক জটিল বিষয়। কিয়নো উপযুক্ত পৰিস্থিতি আৰু ভালে সংখ্যক চৰকাৰী আঁচনি থকা স্বত্বেও বেছিভাগ কৃষকে দ্বিতীয় শস্য উৎপাদন কৰিবলৈ অনিচ্ছুক।
ইয়াৰ কাৰণ জানিবলৈ পৰিস্থিতিটো গভীৰভাৱে অধ্যয়ন কৰিব লাগিব আৰু সেই অনুসৰি গাঁও বা খণ্ড পৰ্যায়ৰ কাৰ্য পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰিব লাগিব।” ISARC-ৰ সঞ্চালক ডঃ সুধাংশু সিঙে কৃষকসকলৰ উৎপাদনশীলতা আৰু লাভজনকতা বৃদ্ধিৰ বাবে অহা ৬-৭ বছৰৰ ভিতৰত অসমৰ শস্যৰ তীব্ৰতা ১৭০ শতাংশতকৈ ওপৰলৈ বৃদ্ধি কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু অসমত ধান উৎপাদনৰ সমস্যা সমাধানৰ বাবে এক শক্তিশালী কাৰ্যকৰী কাৰ্য পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।
কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰে অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সম্প্ৰসাৰণ শিক্ষা সঞ্চালক ডঃ প্ৰসন্ন পাঠক, অসম কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত গৱেষণা সঞ্চালক ডঃ মৃণাল শইকীয়া, ASCL-ৰ সঞ্চালক গুণজিত কাশ্যপ, ASOCA-ৰ সঞ্চালক মৌচম হাজাৰিকা, অসম চৰকাৰৰ জলসিঞ্চন বিভাগৰ অতিৰিক্ত মুখ্য অভিযন্তা ময়ূৰ ভূঞা, IRRI ফিলিপাইনছৰ উপ-মুৰব্বী আৰু জ্যেষ্ঠ বিজ্ঞানী ডঃ বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ, IRRI-ৰ বিজ্ঞানী ডঃ এন আৰ পাণ্ডে তথা আন আন সংশ্লিষ্ট বিভাগৰ প্ৰতিনিধিসকলে।
কৰ্মশালাখনত অসম কৃষি আয়োগৰ অধ্যক্ষ ডঃ এইচ এছ গুপ্তাই ভাৰ্চুৱেলি অংশগ্ৰহণ কৰে। কৰ্মশালাখনত ‘Suitability atlas for rice-based cropping system of Assam, 2022’ শীৰ্ষক বিভিন্ন শস্য খেতিৰ সম্ভাৱ্য ক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন এটলাছ মুকলি কৰা হয়। এই এটলাছখনে অসমৰ ৰবি শস্যৰ বাবে উপযুক্ত এলেকাসমূহৰ বিষয়ে তথ্য প্ৰদান কৰিব।
