কালী পূজা আৰু দীপাৱলীৰ সময়ত ফটকা ফুটোৱাক লৈ দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে। দিল্লী, মুম্বাইৰ দৰে চহৰত বৃদ্ধি পাইছে প্ৰদূষণ। ইফালে ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘৰ মুৰব্বী মোহন ভাগৱতে (Mohan Bhagawat) এই উৎসৱৰ প্ৰাচীন ৰীতি-নীতিৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। তেওঁ কয় যে আগতে ফটকা ব্যৱহাৰ কৰি পৰিৱেশ বিশুদ্ধ কৰা হৈছিল। কোনো প্ৰদূষণ নাছিল। এনে প্ৰাচীন ৰীতি-নীতিৰ আঁৰত এক নিৰ্দিষ্ট বৈজ্ঞানিক যুক্তি আছে বুলিও ভাগৱতে দাবী কৰে। বুধবাৰে নাগপুৰত অনুষ্ঠিত ‘দীপাৱলী মিলন উৎসৱ’ত অংশগ্ৰহণ কৰে সংঘৰ মুৰব্বীগৰাকীয়ে। তাত তেওঁ কয় যে আগতে ফটকা বনাবলৈ যি ধৰণৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, সেই ধৰণৰ সামগ্ৰী এতিয়া ব্যৱহাৰ নহয়। সেই উপাদানবোৰে কীটনাশকৰ দৰে কাম কৰিছিল। বায়ু বিশুদ্ধ কৰিছিল।
সেই সময়ৰ সমাজত ফটকাৰ বিকল্প নাছিল। ভাগৱতে কয়, “এতিয়া ফটকা বনাবলৈ যিধৰণৰ ৰাসায়নিক উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হয়, সেই ধৰণৰ উপাদান আগতে ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। আগতে ফটকাৰ পৰা ওলোৱা ধোঁৱাই বহুতো ক্ষতিকাৰক পোক-পৰুৱা মাৰিছিল। বিশেষকৈ এই শস্য চপোৱাৰ বতৰত ফটকা বিশেষভাৱে ফলপ্ৰসূ আছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে পৰিৱেশ বিশুদ্ধ হৈছিল।” ভাগৱতে কালী পূজাত চাকি জ্বলোৱাৰ প্ৰথাৰ আঁৰৰ যুক্তিও আগবঢ়ায়। তেওঁ কয় যে যেতিয়া ঘিঁউ আৰু তেলেৰে চাকি জ্বলোৱা হয়, ই পৰিৱেশত এক বিশেষ ধৰণৰ বায়ুৰ স্তৰ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ আঁৰতো বিজ্ঞান আছে।
সংঘ প্ৰধানে পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ প্ৰকৃত তাৎপৰ্য বুজি উৎসৱ উদযাপনৰ বাবে অনুৰোধ জনায়। ইয়াৰ পৰা মানুহ আৰু পৰিৱেশ উভয়েই উপকৃত হ’ব বুলিও তেওঁ কয়। অৱশ্যে ভাগৱতে উৎসৱ আৰু উদযাপনক সমাজৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ বুলি গণ্য কৰে। বিৰোধিতা সত্ত্বেও ৰৈ নাথাকিব। তেওঁ কয়, “উৎসৱে সমাজখনক শক্তিশালী কৰে। যিমানেই চেষ্টা নকৰক কিয়, বন্ধ নহ’ব। আমি মাত্ৰ সঠিক মনোভাৱেৰে উৎসৱটো উদযাপন কৰিব লাগিব। সেয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ।”
উল্লেখ্য যে কালী পূজা আৰু দীপাৱলী উপলক্ষে কোলাহলৰ ক্ষেত্ৰত বাধা আৰোপ কৰা হৈছে। আদালতে কয় যে পৰিৱেশ অনুকূল ফটকা জ্বলাব লাগে। কিন্তু নিষেধাজ্ঞাক বুঢ়া আঙুলি দেখুৱাই দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত আতচবাজী বিস্ফোৰণ হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। ফলত দিল্লীকে ধৰি বিভিন্ন চহৰৰ বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটিছে। ইফালে কালী পূজা উদ্বোধন কৰি বিধায়ক পপিয়া অধিকাৰীয়ে ফটকা ফুটালে ৰোগ নিৰাময় হয় বুলি দাবী কৰে। ইয়াৰ ফলত আলোড়নৰ সৃষ্টি হয়। এইবাৰ আৰএছএছৰ মুৰব্বী ভাগৱতে নিজেই বুজাই দিলে দীপাৱলীত ফটকা ফুটোৱাৰ পৰম্পৰাৰ আঁৰৰ বৈজ্ঞানিক কাৰণ।
