এফালে এখন সমাজ, আনফালে এগৰাকী মাতৃ আৰু তেওঁৰ ১২ বছৰীয়া কন্যা সন্তান। বিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষই জনাইছে যে কন্যাই পঢ়া-শুনা অব্যাহত ৰাখিবলৈ ৰেকৰ্ডত পিতৃৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব। কিন্তু মাতৃ ইচ্ছুক নহয়।
অৱশেষত মাতৃৰ যুদ্ধই স্বীকৃতি পালে। বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে কয় যে ১২ বছৰীয়া কিশোৰীগৰাকীয়ে ধৰ্ষণকাৰী পিতৃৰ পৰিচয় বহন কৰিব নালাগিব। বিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষৰ কঠোৰ স্থিতিক ‘পুৰুষতান্ত্রিক মানসিকতাৰ উৎপাদন’ বুলি সমালোচনা কৰে ন্যায়াধীশসকলে।
শেহতীয়াকৈ বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ঔৰংগাবাদ বিচাৰপীঠত গোচৰ ৰুজু হৈছিল। আবেদনকাৰী হৈছে ধৰ্ষণকাৰী। ধৰ্ষণকাৰীক শাস্তি দিয়া হৈছে। কিন্তু ধৰ্ষণৰ জৰিয়তে গৰ্ভৱতী হোৱা যুৱতীগৰাকীয়ে ভ্ৰুণটোক ধ্বংস কৰা নাছিল।
গৰ্ভস্থ সন্তানক তেওঁ পৃথিৱীৰ পোহৰ দেখুৱাইছে। ১২ বছৰ ধৰি তেওঁক অকলশৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰি আহিছে। কিন্তু কন্যাক স্কুললৈ পঠিয়াওঁতে সমস্যাৰ সন্মুখীন হয় মাতৃ। বিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষই জনাইছে যে তেওঁলোকৰ ৰেকৰ্ডত ছোৱালীজনীৰ পিতৃৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব লাগিব।
কিন্তু বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে বিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষৰ এই ‘কঠোৰ’ আৰু ‘পুৰুষতান্ত্রিক নিয়ম’ক সমালোচনা কৰি কয় যে নাবালিকাজনীয়ে ধৰ্ষণকাৰী পিতৃৰ পৰিচয় বহন কৰিব নালাগিব। ছোৱালীজনীৰ একমাত্ৰ তত্ত্বাৱধান মাতৃৰ হাতত থাকিব। মহাৰাষ্ট্ৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ছোৱালীজনীক কেৱল মাকৰ উপাধি আৰু জাতি উল্লেখ কৰিবলৈও অনুমতি দিয়ে।
ন্যায়াধীশ বিভা কে কংকনবাডীৰ বিভাগীয় বিচাৰপীঠৰ পৰ্বেক্ষণ, “শিশুৰ নাগৰিকত্বৰ বাবে এগৰাকী অকলশৰীয়া মাতৃক পিতৃ-মাতৃ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়াটো কোনো দান-বৰঙণি নহয়। বৰঞ্চ ই সাংবিধানিক আনুগত্যৰ প্ৰকাশ।”
আদালতে নিৰ্দেশ দিয়ে যে কেৱল তেওঁৰ মাতৃয়েহে ছোৱালীজনীৰ অভিভাৱকৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব। মাতৃ সমাজৰ মতে, ছোৱালীজনীয়ে ‘জাতি’ৰ ঠাইত ‘মাৰাঠা’ লিখাৰ পৰিৱৰ্তে চৰকাৰী নথি-পত্ৰত ‘অনুসূচিত জাতি’ হিচাপে নিজৰ পৰিচয় পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰিব।
আনুষংগিক এক গোচৰত আদালতে কয় যে ৰাষ্ট্ৰই শিশুক পিতৃৰ পৰিচয় বহন কৰিবলৈ বাধ্য কৰিব নোৱাৰে। বিশেষকৈ যেতিয়া শিশুটিক এগৰাকী অকলশৰীয়া মাতৃয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰে আৰু পিতৃৰ পৰা স্থায়ীভাৱে বিচ্ছিন্ন হয়, যিয়ে পিতৃৰ বিৰুদ্ধে যৌন নিৰ্যাতন চলোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হয়।
ন্যায়াধীশসকলে লগতে উল্লেখ কৰে যে ২০২২ চনত ছোৱালীজনীৰ জৈৱিক পিতৃয়ে চুক্তিৰ জৰিয়তে শিশুটিৰ তত্ত্বাৱধান ত্যাগ কৰিছিল। সেয়েহে শিশুটিৰ একমাত্ৰ তত্ত্বাৱধান মাতৃৰ হাতত আছে।
লালন-পালন, পঢ়া-শুনা আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ সমগ্ৰ দায়িত্ব নিজৰ কান্ধত তুলি লয় মাতৃগৰাকীয়ে। কোনো আইনী বা সামাজিক অৰ্থত পিতৃ কেতিয়াও শিশুৰ জীৱনৰ অংশ হোৱা নাই। গতিকে তেওঁ কিয় কেৱল কাগজে-কলমে অভিভাৱক হ’ব?
