ভাৰতে (India) এইবাৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে আমেৰিকা নেতৃত্বাধীন মিত্ৰজোঁটত যোগদান কৰিলে। উক্ত মিত্ৰজোঁটৰ আনুষ্ঠানিক নাম ‘পেক্স চিলিকা’ (Pax Silica)। জানুৱাৰী মাহত আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰদূত চাৰ্জিঅ’ গোৰে মিত্ৰজোঁটৰ সদস্য হ’বলৈ ভাৰতলৈ প্ৰস্তাৱ প্ৰেৰণ কৰা হ’ব বুলি কৈছিল। সেই প্ৰস্তাৱ নতুন দিল্লীয়েও লাভ কৰে। শুকুৰবাৰে নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা সন্মিলনত (AI Impact Summit 2026) ভাৰতে ‘পেক্স চিলিকা’ ঘোষণাত স্বাক্ষৰ কৰে।
যোৱা বছৰৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ষেত্ৰখনত চীনৰ নিয়ন্ত্ৰণ হ্ৰাস কৰাৰ বাবে কৌশলগত অংশীদাৰৰ সৈতে ‘পেক্স চিলিকা’ গঠনৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল। ছিলিকন ভেলীৰ যোগান শৃংখলক সমৃদ্ধিশালী, সুৰক্ষিত আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কৰি তুলিবলৈ এই মিত্ৰতা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। এই পদক্ষেপ মূলতঃ বিৰল খনিজ পদাৰ্থ আৰু এ আইৰ যোগান শৃংখল সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে। কেৱল সেয়াই নহয়, এই মিত্ৰজোঁটৰ সদস্য দেশসমূহৰ মাজত অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তি, অৰ্ধপৰিবাহী বা চিপৰ যোগান নিশ্চিত কৰা।
ভাৰতক বাহিৰত ৰাখি আমেৰিকাই ‘পেক্স চিলিকা’ মিত্ৰতা আৰম্ভ কৰিছিল। বহুতে দাবী কৰে যে ভাৰতৰ সৈতে চলি থকা শুল্ক সংঘাত আৰু বাণিজ্যিক চুক্তিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত নতুন দিল্লীক বাদ দি ৱাশ্বিংটনে মিত্ৰতাৰ কথা বিবেচনা কৰিছে। কিন্তু পৰিস্থিতি এতিয়া সলনি হৈছে। ভাৰত আৰু আমেৰিকাৰ মাজত হোৱা বাণিজ্যিক চুক্তি চূড়ান্ত। চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰাটো এতিয়া সময়ৰ কথা। বাণিজ্য চুক্তি ঘোষণাৰ পাছতে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে ভাৰতৰ ওপৰত শুল্ক ১৮ শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰে। সেই সময়তে ভাৰতে আমেৰিকাৰ নেতৃত্বত ‘পেক্স চিলিকা’ মিত্ৰজোঁটত যোগদান কৰে।
চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰাৰ পাছত কেন্দ্ৰীয় তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰী অশ্বিনী বৈষ্ণৱে (Ashwini Vaishnav) কয়, “ভাৰত ‘পেক্স চিলিকা’ৰ অংশ হৈ পৰিছে। ফলত ভাৰতৰ ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু অৰ্ধপৰিবাহী খণ্ডৰ যথেষ্ট উন্নতি হ’ব। ইতিমধ্যে ভাৰতত এটা অৰ্ধপৰিবাহী উদ্যোগ স্থাপন কৰা হৈছে। তাত অতি সোনকালে বাণিজ্যিক উৎপাদন আৰম্ভ হ’ব। ‘পেক্স চিলিকা’ ইয়াৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব। ভাৰতৰ যুৱক-যুৱতীসকল লাভৱান হ’ব।”
শুকুৰবাৰে স্বাক্ষৰিত ঘোষণাপত্ৰত কেঁচামালৰ যোগান শৃংখল শক্তিশালী কৰাৰ লগতে অৰ্ধপৰিবাহী আৰু এ আই আন্তঃগাঁথনিৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ঘোষণাত অৰ্থনৈতিক আৰু প্ৰযুক্তিগত সহযোগিতা কেনেদৰে বৃদ্ধি পাব সেই বিষয়েও ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছে।
‘পেক্স চিলিকা’ মিত্ৰজোঁটৰ নেতৃত্বত আছে আমেৰিকা। ইয়াৰ উপৰি অষ্ট্ৰেলিয়া, গ্ৰীচ, ইজৰাইল, জাপান, কাটাৰ, দক্ষিণ কোৰিয়া, ছিংগাপুৰ, ব্ৰিটেইন আৰু সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীও সদস্য। সেই তালিকাত সংযোজন কৰা হ’ল ভাৰতৰ নাম ।
‘পেক্স চিলিকা’ৰ লক্ষ্য কি হ’ব সেয়া স্পষ্ট কৰি দিছে আমেৰিকাই। ট্ৰাম্প প্ৰশাসনে কয় যে বহু ক্ষেত্ৰত এ আই প্ৰযুক্তি হওক বা বিৰল খনিজ পদাৰ্থ হওক, অন্য দেশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ জৰিয়তে ৱাশ্বিংটনে ইয়াক হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিব। ইয়াৰ উপৰি এই গোটৰ দেশসমূহে যৌথভাৱে পৰিৱৰ্তনশীল প্ৰযুক্তিৰ বিকাশ আৰু ব্যৱহাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব। মিত্ৰতাৰ অধীনত থকা দেশসমূহৰ মাজত তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক যোগান শক্তিশালী কৰিব। কোৱা বাহুল্য যে আমেৰিকাৰ লক্ষ্য হৈছে চীন। কাৰণ বিৰল খনিজ পদাৰ্থৰ ওপৰত চীনৰ প্ৰভাৱ যথেষ্ট। এ আইৰ জগতখনতো ধুমকেতুৰ দৰে তেওঁলোকৰ উত্থান চিন্তাৰ কাৰণ। সেই সকলোবোৰৰ পৰা বিচাৰ কৰিলে আমেৰিকাই আন দেশৰ ওপৰত চীনৰ প্ৰভাৱ ৰোধ কৰিবলৈ ‘পেক্স চিলিকা’ আৰম্ভ কৰিছে।
