বিদায়ী ভাষণত বাংলাদেশৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মুখ্য উপদেষ্টা মহম্মদ ইউনুছে ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ ব্যঙ্গাত্মক মন্তব্য অব্যাহত ৰাখে। প্ৰায় ২৫ মিনিটৰ ভাষণত তেওঁ ভাৰতৰ সংবেদনশীল উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ কথা উল্লেখ কৰে।
ইউনুছৰ ১৮ মাহৰ শাসনকালত ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অংশ আৰু ছেভেন ছিষ্টাৰৰ দ্বাৰা দুয়োখন দেশৰ মাজৰ সম্পৰ্ক তিক্ততাপূৰ্ণ হৈ পৰিছিল। ইউনুছে দাবী কৰে যে সাত ভগ্নীৰ জৰিয়তে বাংলাদেশে বৃহৎ অৰ্থনৈতিক প্ৰগতি কৰিব পাৰে। অৱশ্যে তেওঁ এবাৰো ভাৰতৰ নাম উত্থাপন কৰা নাছিল। সাত ভগ্নীসকল এক পৃথক অংশ। তেওঁ যোৱা বছৰ চীন ভ্ৰমণৰ সময়ত একেটা বিষয়কে উত্থাপন কৰিছিল।
বিশেষজ্ঞসকলে বিশ্বাস কৰে যে এই অঞ্চলটোক ভাৰতৰ অংশ হিচাপে চিত্ৰিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতৰ এক পৃথক অংশ হিচাপে চিত্ৰিত কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে। ভাৰতে দীৰ্ঘদিন ধৰি ইয়াৰ আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত বিদেশী হস্তক্ষেপৰ বিৰোধিতা কৰি আহিছে। কিন্তু ইউনুছৰ শাসনকালত বাংলাদেশত ভাৰত বিৰোধী মনোভাৱ একাধিকবাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপিত হৈছে।
সংখ্যালঘু হত্যাৰ ঘটনা ঘটিছে, বাংলাদেশ অশান্তিৰ মাজত আছে। ইউনুছে কয় যে বাংলাদেশে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ সাতখন ৰাজ্য নেপাল আৰু ভূটানৰ অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ বাবে বিশাল সম্ভাৱনীয়তা মুকলি কৰিব পাৰে।
আমাৰ মুক্ত সাগৰীয় সীমা কেৱল সীমাই নহয়, ই বিশ্বৰ অর্থনীতিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ। তেওঁৰ মন্তব্যক ভাৰতৰ বিশাল উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰি লোৱা এক কূটনৈতিক বাৰ্তা হিচাপে দেখা গৈছে। এইটো বিশ্বাস কৰা হয় যে বাংলাদেশে সাত ভগ্নীক নিজৰ বুলি গণ্য কৰিছে।
যোৱা বছৰ চীন ভ্ৰমণৰ সময়ত, তেওঁ ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলক “স্থলবেষ্টিত” বুলি অভিহিত কৰিছিল আৰু চীনক তাত ইয়াৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। সেই সময়ত ভাৰতৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এছ জয়শংকৰ আৰু বিভিন্ন ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে তেওঁৰ মন্তব্যক তীক্ষ্ণ সমালোচনা কৰিছিল।
ইফালে, ইউনুছে বাংলাদেশৰ ভিতৰতো তেওঁৰ শাসনক লৈ সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে। দেশজুৰি হিংসাত্মক ঘটনা, সংবাদ মাধ্যমৰ ওপৰত আক্ৰমণ আৰু সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত হোৱা আক্ৰমণৰ অভিযোগে তেওঁৰ ভাৱমূৰ্তি নষ্ট কৰিছে।
একে সময়তে, তেওঁৰ প্ৰশাসনে চীন আৰু পাকিস্তানৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ হোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে, যি ভাৰতৰ সৈতে দূৰত্ব বৃদ্ধি কৰিছে। তেওঁৰ বিদায়ী ভাষণৰ শেষত, ইউনুছে জোৰ দি কয় যে বাংলাদেশ এতিয়া আৰু “নম্ৰ বা নিৰ্ভৰশীল” বৈদেশিক নীতি থকা দেশ নহয়। বহুতে ভাবে যে মন্তব্যটোৰে ভাৰতক আক্ৰমণ কৰি দিয়া হৈছে।
তেওঁ দাবী কৰিছিল যে প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ হাছিনাৰ কাৰ্যকালত বাংলাদেশৰ বৈদেশিক নীতিত ভাৰতৰ প্ৰভাৱ আছিল। ইউনুছে কয়, “আজিৰ বাংলাদেশ ইয়াৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষাৰ বাবে আত্মবিশ্বাসী, সক্ৰিয় আৰু দায়িত্বশীল। বাংলাদেশ এতিয়া আৰু এনে এখন দেশ নহয় যাৰ বৈদেশিক নীতি আন দেশৰ নিৰ্দেশনা বা পৰামৰ্শৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।”
