বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে (এমইএ) প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ বিদেশ ভ্ৰমণৰ বাবে হোৱা ব্যয়ৰ বিৱৰণ লোকসভাত ৰাজহুৱা কৰিছে। বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে এক লিখিত উত্তৰত কয় যে ২০১৫ চনৰ পৰা ২০২৫ চনৰ ভিতৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ বিদেশ ভ্ৰমণৰ বাবে চৰকাৰী কোষাগাৰৰ পৰা মুঠ ৭৬২ কোটি টকা ব্যয় কৰা হৈছিল।
মন্ত্ৰালয়ে কয় যে ২০২৪ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ বিদেশ ভ্ৰমণৰ মূল্য ১০০ কোটি টকাতকৈও অধিক আছিল। কিন্তু ২০২৫ চনলৈ এই সংখ্যা ১৭৫ কোটিৰো অধিক হৈছে। সেই বছৰতে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ইউৰোপ, আমেৰিকা, আফ্ৰিকা আৰু পূব এছিয়াৰ কেইবাখনো দেশ ভ্ৰমণ কৰে।
কেইবাখনো দ্বিপাক্ষিক আৰু বহুপাক্ষিক বৈঠক, সন্মিলন আৰু কূটনৈতিক আলোচনাৰ ফলত ব্যয় বৃদ্ধি পাইছে। এম ই এ য়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ভ্ৰমণৰ সময়ত বেছিভাগ আতিথ্যৰ ব্যয় সংশ্লিষ্ট আয়োজক দেশসমূহে বহন কৰে।
ভাৰত চৰকাৰৰ ব্যয় প্ৰধানকৈ হৈছে:
– সুৰক্ষা ব্যৱস্থা
– চৰকাৰী প্ৰতিনিধি দল
– মিডিয়া দল
– অন্যান্য সৰবৰাহ ব্যয়
২০১৪ চনৰ মে’ মাহৰ পৰা প্ৰয়োজন অনুসৰি প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ প্ৰতিনিধি দলৰ আকাৰ ২৭ৰ পৰা ৭২ জনলৈ সলনি কৰা হৈছে। অৱশ্যে, ২০২৫ চনত, প্ৰতিনিধি দলটোৱে মুঠ ৯৫ জন সদস্যৰ সৈতে পাঁচখন দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল।
চৰকাৰী নথিত এইটোও উল্লেখ কৰা হৈছে যে ক’ভিডৰ পিছৰ সময়ছোৱাত বিদেশ ভ্ৰমণৰ বাবে চৰকাৰী ব্যয় তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। কিন্তু তাৰ পিছৰ বছৰবোৰত, দ্বিপক্ষীয় আৰু বহুপাক্ষিক বৈঠকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি হোৱাৰ লগে লগে ব্যয় তীব্ৰভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল। বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ উত্তৰেও তুলনামূলক তথ্য প্ৰদান কৰিছিল।
প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ কাৰ্যকালত, কিছুমান ভ্ৰমণৰ ব্যয় তুলনামূলকভাৱে কম আছিল। উদাহৰণ স্বৰূপে—
২০১১ চনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ভ্ৰমণৰ ব্যয়: ১০.৭৪ কোটি টকা
– ২০১৩ চনত ৰাছিয়া ভ্ৰমণৰ বাবে ব্যয়: ৯.৯৫ কোটি টকা
– ২০১১ চনত ফ্ৰান্স ভ্ৰমণৰ ব্যয়: ৮.৩৩ কোটি টকা
– ২০১৩ চনত জাৰ্মানী ভ্ৰমণৰ ব্যয়: ৬.০২ কোটি টকা
অৱশ্যে, এমইএয়ে কৈছিল যে বৰ্তমানৰ ব্যয় বৃদ্ধিৰ আঁৰত কেইবাটাও কাৰক আছে, যেনে মুদ্ৰাস্ফীতি, মুদ্ৰা বিনিময় হাৰৰ তাৰতম্য, ভ্ৰমণ কৰা দেশৰ সংখ্যা, ভ্ৰমণৰ দূৰত্ব, সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু প্ৰতিনিধি দলৰ আকাৰ। এই তথ্য পোহৰলৈ অহাৰ পিছত ৰাজনৈতিক মহলত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এফালে চৰকাৰে কৈছে যে আন্তৰ্জাতিক কূটনৈতিক কাৰ্যকলাপ বৃদ্ধিৰ বাবে স্বাভাৱিকতে ব্যয় বৃদ্ধি পাইছে।
আনহাতে, বিৰোধীয়ে কয় যে চৰকাৰী ব্যয়ত স্বচ্ছতা আৰু সংযম বজাই ৰখাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। বিশ্লেষকসকলে কয় যে এই পৰিসংখ্যাবোৰ কেৱল বিত্তীয় ব্যয়ৰ প্ৰশ্ন নহয়, ই ভাৰতৰ বৰ্ধিত কূটনৈতিক উপস্থিতি আৰু আন্তৰ্জাতিক ভূমিকাৰ প্ৰতিফলন।
