ধৰা হ’ল আপুনি এনেকুৱা স্থানত আছে, য’ত কিবা এটা ক্ৰয় কৰি অনলাইন পইচা দিবলৈ নেটৱৰ্ক নাই। তেনে ক্ষেত্ৰত নিশ্চয় বিপদত পৰিব। কিন্তু এই সমস্যাৰ সমাধান হ’বলৈ গৈ আছে। অতি সোনকালেই ইণ্টাৰনেট সংযোগ নাথাকিলেও ইউ পি আই লেনদেন (UPI Transaction) কৰাটো বাস্তৱত পৰিণত হ’বলৈ গৈ আছে। ‘বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড’ত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰতে ইউনিফাইড পেমেণ্টছ ইণ্টাৰফেচৰ (ইউ পি আই) (UPI) অফলাইন ‘টেপ এণ্ড পে’ (Tape and pay) সুবিধাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ দ্বাৰা গ্ৰাহকে তেওঁলোকৰ ফোন আৰু পি অ’ এছ মেচিন অফলাইন হৈ থকাৰ সময়তো পেমেণ্ট কৰিব পাৰিব।
অনুমান কৰা হৈছে যে এই ব্যৱস্থাই ভাৰতৰ ডিজিটেল পেমেণ্ট আন্তঃগাঁথনিৰ এক বৃহৎ ত্ৰুটি পূৰণ কৰিব। ইণ্টাৰনেট সংযোগ নথকা ঠাইতো ই ইউ পি আই সেৱাত উপনীত হ’ব। কিন্তু ই কেনেকৈ কাম কৰিব?
প্ৰস্তাৱিত এই বিশেষ বৈশিষ্ট্যই ‘নিয়েৰ ফিল্ড কমিউনিকেচন’ (এনএফচি) প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাম কৰিব। ই বৰ্তমান ডেবিট আৰু ক্ৰেডিট কাৰ্ডত উপলব্ধ ‘টেপ এণ্ড পে’ সুবিধাৰ দৰেই কাম কৰিব। নিয়েৰ ফিল্ড কমিউনিকেচন হৈছে এটা হ্ৰস্ব-পৰিসৰৰ বেতাঁৰ প্ৰযুক্তি, যিয়ে মাত্ৰ ৪ চেঃমিঃ (১.৬ ইঞ্চি) বা তাতকৈ কম দূৰত্বত দুটা ডিভাইচৰ মাজত দ্ৰুত আৰু সুৰক্ষিত তথ্য বিনিময়ক সফল কৰে।
বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ডৰ মতে, ইণ্টাৰনেটৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থকাৰ সময়ত ব্যৱহাৰকাৰীয়ে প্ৰথমে নিজৰ ইউ পি আই লাইট ৱালেটত ধন লোড কৰিব লাগিব। এবাৰ টকাখিনি ৱালেটত লোড হ’লেই তেওঁলোকে কেৱল এটা সুসংগত পিঅ’এছ টাৰ্মিনেলত নিজৰ এনএফচি সক্ষম স্মাৰ্টফোনটোত টেপ কৰি পেমেণ্ট কৰিব পাৰে, যদিও দুয়োটা ডিভাইচৰ কোনোটোটেই ইণ্টাৰনেট সংযোগ নাথাকে।
মাৰ্চেণ্ট টাৰ্মিনেলে পেমেণ্ট অনুমোদন সংৰক্ষণ কৰিব আৰু সংযোগ ঘূৰি আহিলে ইয়াক বেংকিং নেটৱৰ্কৰ সৈতে ছিংক কৰিব। যিহেতু এই ধন প্ৰি-লোড কৰা ইউ পি আই লাইটৰ জমাৰ পৰা ব্যয় কৰা হ’ব, গতিকে এই লেনদেনৰ বাবে ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইউ পি আই পিন প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজন নহ’ব।
ক’ত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিব?
এই প্ৰযুক্তিটো এনে ঠাইত কাম কৰিব পৰাকৈ ডিজাইন কৰা হৈছে য’ত ইণ্টাৰনেট সংযোগ নাই বা সংযোগ বিছিন্ন হোৱাৰ সমস্যা আছে। যেনে বিমান, মাটিৰ তলৰ মেট্ৰ’ ষ্টেচন, গ্ৰামাঞ্চল আৰু বৃহৎ অট্টালিকা য’ত চেলুলাৰ নেটৱৰ্কত অত্যধিক চাপ পৰে। এনে পৰিৱেশত পৰম্পৰাগত ইউ পি আই লেনদেন প্ৰায়ে বিফল হয়। কাৰণ ইয়াৰ বাবে পেমেণ্টকাৰী আৰু মাৰ্চেণ্ট উভয়েই অনলাইনত থকাৰ প্ৰয়োজন হয়।
লেনদেনৰ সীমা কিমান?
বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ডৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, অফলাইন টেপ-এণ্ড-গ’ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে ২০০০ টকা পৰ্যন্ত ধন পৰিশোধ সম্ভৱ হ’ব।
এতিয়ালৈকে এই নতুন বৈশিষ্ট্যৰ বাবে গাইডলাইন সন্দৰ্ভত এনপিচিআইৰ পৰা কোনো আনুষ্ঠানিক ঘোষণা কৰা হোৱা নাই। অফলাইন পেমেণ্ট ছিষ্টেমৰ বাবে আৰবিআইৰ বৰ্তমানৰ গাইডলাইনত বিভিন্ন লেনদেনৰ সীমা আছে।
‘ইউ পি আই লাইট এক্স’ৰ পৰা ই কেনেকৈ পৃথক?
অফলাইন ইউ পি আই পেমেণ্ট প্ৰৱৰ্তনৰ এয়া ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰচেষ্টা নহয়। ২০২৩ চনত ভাৰতীয় নেচনেল পেমেণ্টছ কৰ্প’ৰেচনে ‘ইউ পি আই লাইট এক্স’ মুকলি কৰিছিল, য’ত দুটা এনএফচি সক্ষম স্মাৰ্টফোনৰ মাজত অফলাইন লেনদেনৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। এই নতুন ব্যৱস্থাই উক্ত প্ৰক্ৰিয়াক আৰু এখোজ আগুৱাই নিব। ইয়াৰ বাবে দুটা ফোনৰ প্ৰয়োজন নহ’ব। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গ্ৰাহকে এনপিচিআইৰ অনুমোদিত অফলাইন পিঅ’এছ টাৰ্মিনেলৰ জৰিয়তে যিকোনো ব্যৱসায়ী বা বিক্ৰেতাক ধন পৰিশোধ কৰিব পাৰিব। ইয়াৰ ফলত দৈনন্দিন খুচুৰা ক্ৰয়ৰ বাবে অফলাইন ইউ পি আই গ্ৰহণ কৰাটো বহুত বেছি সুবিধাজনক আৰু ব্যৱহাৰিক হ’ব।
মুকলি কৰাৰ পূৰ্বে কি কি পদক্ষেপ ল’ব লাগিব?
‘বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড’ অনুসৰি, এন পি চি আয়ে এই বছৰতে প্ৰধান টাৰ্মিনেল নিৰ্মাতাসকলৰ পৰা পিঅ’এছ ডিভাইচসমূহ চিনাক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে। ইয়াৰ উপৰি বেংক আৰু থাৰ্ড পাৰ্টী ইউ পি আই এপসমূহেও নিজৰ প্লেটফৰ্মত এই বৈশিষ্ট্য যোগ কৰাৰ কাম কৰি আছে। প্ৰমাণীকৰণ প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ হ’লে ব্যৱসায়ীসকলে অফলাইন ইউ পি আই পেমেণ্ট গ্ৰহণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা সুসংগত টাৰ্মিনেলসমূহ মোতায়েন কৰিব পাৰিব।
এইটো এক ইতিবাচক পদক্ষেপ কিয়?
ভাৰতৰ ডিজিটেল পেমেণ্টৰ পৰিৱেশত ইউ পি আয়ে এক বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তন আনিছে যদিও এতিয়াও ই ইণ্টাৰনেট সংযোগৰ ওপৰত বহুলাংশে নিৰ্ভৰশীল। অফলাইন ‘টেপ-এণ্ড-পে’ বৈশিষ্ট্যই দুৰ্বল নেটৱৰ্ক থকা অঞ্চলত পেমেণ্টৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰিব পাৰে আৰু ইউ পি আইক ‘কণ্টেক্টলেছ কাৰ্ড পেমেণ্ট’ৰ শক্তিশালী প্ৰতিযোগী কৰি তুলিব পাৰে। যদি সফলতাৰে ইয়াৰ আৰম্ভ কৰা হয়, তেন্তে ই ডিজিটেল পেমেণ্টৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিব, বিশেষকৈ যিবোৰ অঞ্চলত দুৰ্বল মোবাইল নেটৱৰ্ক দীৰ্ঘদিন ধৰি নিৰৱচ্ছিন্ন লেনদেনৰ ক্ষেত্ৰত বাধা হৈ আহিছে।
