“তেজ লাগি আছে তোমাৰ হাতত, দেশদ্ৰোহী নেমচা কিপগেন”– এই শ্লোগানে কুকি-জো সম্প্ৰদায়ৰ এটা শ্ৰেণীক আলোড়িত কৰিছে। নেমচা কিপগেনে মণিপুৰ (Manipur)ৰ উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী (Dy Chief Minister) হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰাৰ কিছু ঘণ্টাৰ ভিতৰতে দিল্লীলৈ বিয়পি পৰে প্ৰতিবাদ। এই শ্লোগানে তেওঁৰ নিজৰ সমাজৰ ভিতৰতে গঢ় লৈ উঠা গভীৰ ক্ষোভ আৰু বিশ্বাসঘাতকতাৰ ভাবৰ স্পষ্ট ইংগিত দিয়ে।
ৰাষ্ট্ৰপতিৰ শাসনৰ অধীনত প্ৰায় এবছৰৰ অন্তত অৱশেষত পুনৰ নিৰ্বাচিত চৰকাৰলৈ ঘূৰি আহিছে মণিপুৰ। ইম্ফলত নতুন মুখ্যমন্ত্ৰী (New CM) হিচাপে বুধবাৰে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে যুমনাম খেমচান্দ সিঙে (Yumnam Khemchand Singh)। কিন্তু চৰকাৰ গঠনৰ প্ৰক্ৰিয়াটো আৰম্ভণিৰে পৰাই বিতৰ্কই আগুৰি ধৰিছে। যদিও বিজেপিয়ে নতুন মন্ত্ৰীসভাত কুকি-জো সম্প্ৰদায়ৰ একাংশ বিধায়কক অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাৰ্তা প্ৰেৰণৰ বাবে স্থান দিছে, তথাপিও বহু কুকি-জো লোকৰ বাবে এই সিদ্ধান্তই পুৰণি ঘা ভাল কৰাৰ পৰিৱৰ্তে কেৱল বহলহে কৰিছে।
বুধবাৰে প্ৰায় ৫০ জন কুকি-জো লোকে দিল্লীৰ মণিপুৰ ভৱনৰ সন্মুখত সমবেত হৈ নেমচা কিপগেনৰ শীঘ্ৰে পদত্যাগৰ দাবী জনায়। নেমচাই কুকি-জো জনগোষ্ঠীক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হোৱা চৰকাৰৰ ব্যৰ্থতাক বৈধতা প্ৰদান কৰা বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰে।
মণিপুৰৰ লোকভৱনত খেমচান্দ সিঙে মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু নগা পিপ’লছ ফ্ৰণ্টৰ বিধায়ক লোছি দিখো উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰাৰ বিপৰীতে দিল্লীৰ মণিপুৰ ভৱনত নেমচা কিপগেনে শপত গ্ৰহণ কৰে। ইম্ফল উপত্যকালৈ যাব নোৱাৰাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বহুতে এই সিদ্ধান্তক প্ৰতীকীভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰে, য’ত এতিয়াও কুকি-জো লোকসকলৰ বাবে যোৱাটো কাৰ্যতঃ অসম্ভৱ।
প্ৰতিবাদস্থলীত থিয় হৈ থকা কুকি-জো মহিলা হ’ইনুৱে কয়, “আমাৰ মানুহক হত্যা কৰা হৈছে, আমাৰ ঘৰ জ্বলাই দিয়া হৈছে, আমাৰ সমগ্ৰ প্ৰজন্ম ধ্বংস হৈছে। এনে পৰিস্থিতিত তেওঁ আমাক কেনেকৈ বিশ্বাসঘাতকতা কৰিব? কুকি সম্প্ৰদায়ৰ নেতা হিচাপে তেওঁ অকলে এই সিদ্ধান্ত ল’ব নোৱাৰে। আমাৰ পৰামৰ্শ নোলোৱাকৈ তেওঁ এই চৰকাৰত যোগদান কৰিব নোৱাৰে। আমি মেইটেইৰ সৈতে একেলগে থাকিব নোৱাৰো, আমাৰ বাবে একেলগে থকা মানে মৃত্যু।”
এসময়ত হ’ইনুৱে ইম্ফলত বাস কৰিছিল যদিও ২০২৩ চনৰ মে’ মাহত জাতিগত সংঘৰ্ষ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত তেওঁ নিজৰ ঘৰলৈ উভতি অহা নাই। প্ৰায় ৩৩ মাহ ধৰি মেইটেই আৰু কুকি-জো সম্প্ৰদায়টো কাৰ্যতঃ বিচ্ছিন্ন হৈ আছে, ইম্ফল উপত্যকা আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ মাজত কঠোৰ নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ ঘেৰাও স্থাপন কৰা হৈছে।
কুকি ষ্টুডেণ্টছ অৰ্গেনাইজেশ্যনৰ (এনচিআৰ) সভাপতি টিংবেমে দ্য ৱায়াৰক কয়, “আমাৰ মানুহক হত্যা কৰা হৈছে, আমাৰ ঘৰ জ্বলাই দিয়া হৈছে, আমাৰ সমগ্ৰ প্ৰজন্ম ধ্বংস হৈছে। এনে পৰিস্থিতিত তেওঁ আমাক কেনেকৈ বিশ্বাসঘাতকতা কৰিব? কুকি সম্প্ৰদায়ৰ নেতা হিচাপে তেওঁ অকলে এই সিদ্ধান্ত ল’ব নোৱাৰে। আমাৰ লগত পৰামৰ্শ নোলোৱাকৈ তেওঁ এই চৰকাৰত যোগদান কৰিব নোৱাৰে। আমি মেইটেইৰ সৈতে একেলগে থাকিব নোৱাৰো, একেলগে থকাটোৱেই আমাৰ বাবে মৃত্যু।”
মণিপুৰত চৰকাৰ গঠনৰ পূৰ্বে মঙলবাৰে বিজেপি আৰু এন ডি এৰ সকলো বিধায়কক দিল্লীলৈ মাতি অনা হয়। কুকি-জোৰ বিধায়কসকলৰ সৈতেও কেন্দ্ৰৰ সুকীয়া বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। ৬০ জনীয়া বিধানসভাত ১০ জন কুকি-জো বিধায়ক। ইয়াৰে পাঁচজনে সভাত অংশ লৈছিল। বিজেপিৰ ৭ জন কুকি-জো বিধায়কৰ ভিতৰত নেমচা কিপগেনৰ উপৰি এল এম খাউটে আৰু ঙুৰছাংলু সনাতেও নতুন চৰকাৰক সমৰ্থন আগবঢ়াইছে।
শপত লোৱাৰ পূৰ্বে কুকি-জো নেতৃত্বই তেওঁলোকক ‘গুৱাহাটী ঘোষণা’ৰ কথা সোঁৱৰাই দিছিল। ঘোষণাত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে পাহাৰীয়া অঞ্চলটোৰ বাবে এটা সুকীয়া প্ৰশাসন— এটা বিধানসভা থকা কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল গ্ৰহণ নোহোৱালৈকে কোনো জনপ্ৰিয় চৰকাৰ গঠন নহ’ব। কুকি-জো পৰিষদৰ নেত্ৰী গিঞ্জা ভূৱালজাঙে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে এই সিদ্ধান্তৰ ওপৰত পিছুৱাই যোৱাৰ যিকোনো পদক্ষেপ বিশুদ্ধ ব্যক্তিগত হ’ব।
বুধবাৰে সন্ধিয়া মণিপুৰ ভৱনৰ বাহিৰত সমবেত হোৱা প্ৰতিবাদকাৰীসকলে নেমচা কিপগেনক ওলাই আহি তেওঁলোকৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ বাৰে বাৰে দাবী উত্থাপন কৰে। অৱশ্যে কোনো বৈঠকৰ অনুমতি নিদিলে কৰ্তৃপক্ষই। অৱশেষত প্ৰতিবাদকাৰীসকলে নেমচাৰ ছবি থকা পোষ্টাৰত জুই লগাই দিয়ে। দিল্লী আৰক্ষীয়ে হস্তক্ষেপ কৰি প্ৰতিবাদকাৰীক আঁতৰাই পেলায় আৰু কোনো আলোচনা নকৰাকৈয়ে প্ৰতিবাদৰ অন্ত পৰে।
মুঠৰ ওপৰত কুকি-জো প্ৰতিবাদে পুনৰবাৰ উজ্জ্বল কৰি তুলিছে মণিপুৰত গভীৰভাৱে শিপাই থকা জাতিগত বিভাজন আৰু ঘা, আনকি নতুন চৰকাৰ গঠনৰ পিছতো।
