দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি (Rapid growth) পাইছে চেনিৰ মূল্য (Price of sugar)। বিগত এমাহত প্ৰতি কেজিৰ মূল্য প্ৰায় ১০ টকা বৃদ্ধি পাইছে। ইথানল ইন্ধন উৎপাদন কৰিবলৈ কুঁহিয়াৰৰ প্ৰয়োজন হয়। ফলত চেনিৰ উৎপাদনত টান পৰে। ইয়াৰ বাবেই চেনিৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ কাৰণ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। ইফালে চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে ক্ষোভ বাঢ়িছে। অৱশ্যে অৱশেষত চেনিৰ মূল্যবৃদ্ধিৰ কাৰণ সন্দৰ্ভত মুখ খুলিলে মোদী চৰকাৰে। ইথানল উৎপাদনৰ বাবে কুঁহিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ অভিযোগ খাৰিজ কৰিছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ মতে, চেনিৰ মূল্যবৃদ্ধিৰ মূল কাৰণ হ’ল উৎপাদন আশা কৰাতকৈ কম, উৎসৱৰ বতৰত চাহিদা বৃদ্ধি, শস্যৰ ক্ষতি আৰু মজুতকৰণ। ২০ জুলাইত প্ৰতি কেজি চেনিৰ মূল্য আছিল ৪৮.১৮ টাকা, যিটো ২০ আগষ্টত ৫৫.৭০ টকালৈ বৃদ্ধি পাইছে। মূল্যবৃদ্ধি ৰোধ কৰিবলৈ আৰু পৰ্যাপ্ত যোগান নিশ্চিত কৰিবলৈ চৰকাৰে ডীলাৰৰ ওপৰত ষ্টক লিমিট আৰোপ কৰিছে। ইয়াৰ দ্বাৰা অশোধিত চেনিৰ শুল্কমুক্ত আমদানিৰ অনুমোদন দিয়া হৈছে আৰু চেনিকলৰ মজুত পৰীক্ষা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।
গ্ৰাহক পৰিক্ৰমা, খাদ্য আৰু ৰাজহুৱা বিতৰণ মন্ত্ৰালয়ে কয় যে মূল্যবৃদ্ধিৰ সৈতে ইথানল উৎপাদনৰ সম্পৰ্ক ৰখাটো সঠিক নহয়। মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি, ২০২২-২৩ চনৰ কুঁহিয়াৰৰ বতৰত মুঠ কুঁহিয়াৰৰ প্ৰায় ১২ শতাংশ ইথানল উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিটো ২০২৫-২৬ বতৰত প্ৰায় ৯ শতাংশলৈ হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰ উপৰি বৰ্তমান দেশৰ মুঠ ইথানল উৎপাদনৰ প্ৰায় তিনি চতুৰ্থাংশ শস্যৰ পৰা, বিশেষকৈ কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়।
চৰকাৰে কয় যে চেনিৰ মূল্যবৃদ্ধিৰ কাৰণ হৈছে কেইবাটাও কাৰকৰ সমন্বিত প্ৰভাৱ। ইয়াৰ ভিতৰত ঘৰুৱা উৎপাদন কম, উৎসৱৰ বতৰৰ আগতে চাহিদা বৃদ্ধি, বতৰৰ লগত জড়িত কুঁহিয়াৰৰ শস্যৰ ক্ষতি, বিশ্বৰ বজাৰত যোগানৰ বাধা আৰু উদ্যোগটোৰ কিছু চতুৰ্থাংশৰ জমা ৰখা আদি অন্যতম।
প্ৰত্যাশাতকৈ কম উৎপাদন :
চলিত বতৰত চেনিৰ উৎপাদন প্ৰায় ৩০.৬ লাখ মেট্ৰিক টন হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। কুঁহিয়াৰ উৎপাদনকাৰী ৰাজ্যসমূহৰ ৩৪.৩ লাখ মেট্ৰিক টন প্ৰাৰম্ভিক অনুমানতকৈ বহু কম। কুঁহিয়াৰৰ খেতিৰ ওপৰত পোক আৰু ৰোগৰ আক্ৰমণ আৰু অত্যধিক বৰষুণৰ ফলত পানী জমা হোৱাৰ বাবেই এই নাটনিৰ সৃষ্টি হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে।
উৎপাদন কম হোৱাৰ পাছতো চৰকাৰে কয় যে অক্টোবৰ মাহত নতুন বতৰ আৰম্ভ হোৱালৈকে ঘৰুৱা চাহিদা পূৰণ কৰিব পৰাকৈ যথেষ্ট মজুত আছে।
বিশ্বৰ বজাৰতো বৃদ্ধি পাইছে চেনিৰ মূল্য :
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে কয় যে চেনিৰ মূল্যৰ ওপৰত হেঁচা কেৱল ভাৰততে সীমাবদ্ধ নহয়। ইয়াৰ অন্যতম কাৰণ হৈছে বিশ্বব্যাপী যোগানৰ অভাৱ।
চৰকাৰী হিচাপ অনুসৰি, ২০২৬-২৭ চনত বিশ্বজুৰি চেনিৰ নাটনি প্ৰায় ৩৩ লাখ মেট্ৰিক টন হ’ব পাৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰতো চেনিৰ মূল্য যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। ৩০ জুনত প্ৰতি টনৰ মূল্য আছিল ৪৭৪ ডলাৰ, যিটো ২০ আগষ্টত ৫৫২ ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে। অৰ্থাৎ ১৬ শতাংশতকৈ অধিক মূল্য বৃদ্ধি পাইছে।
মূল্য নিয়ন্ত্ৰণৰ পদক্ষেপ :
চেনিৰ দাম সুস্থিৰ কৰি ৰাখিবলৈ চৰকাৰে দেশজুৰি চেনিৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে সৰ্বোচ্চ ৪০০ টন মজুতৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, যিটো ৩০ নৱেম্বৰলৈকে কাৰ্যকৰী হ’ব। ১ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ১৫ দিনতকৈ অধিক চাহিদাত চেনিৰ মজুত ৰখাত পাইকাৰী গ্ৰাহকৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে।
মজুত ৰোধ কৰিবলৈ আৰু কৃত্ৰিম সংকটৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ বিষয়াক লৈ যৌথ দলে চেনিকল পৰিদৰ্শন কৰি ঠাইতে মজুত চেনিৰ পৰিমাণ পৰীক্ষা কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি ঘৰুৱা যোগান বৃদ্ধিৰ বাবে ১০ লাখ টন কেঁচা চেনি শুল্কমুক্ত আমদানি কৰিবলৈ কেন্দ্ৰই অনুমোদন জনাইছে।
ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু চেনিকলসমূহক ১৫ অক্টোবৰৰ পৰা কুঁহিয়াৰ চপোৱা বতৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। চৰকাৰে আশা কৰিছে যে অক্টোবৰ মাহত চেনিৰ উৎপাদন ১০ লাখ মেট্ৰিক টন অতিক্ৰম হ’ব, যিটো সাধাৰণতে ৩-৫ লাখ মেট্ৰিক টন উৎপাদন হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা উৎসৱৰ বতৰত অধিক চেনিৰ উপলব্ধতা নিশ্চিত হ’ব।
কৃষকৰ বাবে লাভজনক ইথানল কাৰ্যসূচী :
ইথানল মিশ্ৰণ কাৰ্যসূচীৰ সপক্ষে চৰকাৰে যুক্তি দিছে যে ই দীৰ্ঘদিনীয়া অতিৰিক্ত চেনি মজুতৰ সমস্যা সমাধানত সহায় কৰিছে আৰু চেনিকলৰ আৰ্থিক অৱস্থা উন্নত কৰিছে।
ভাৰতত সাধাৰণতে বছৰি ৩২০-৩৪০ লাখ মেট্ৰিক টন চেনি উৎপাদন হয়। আনহাতে, ঘৰুৱা চাহিদা প্ৰায় ২৮০-২৯০ লাখ মেট্ৰিক টন। অতিৰিক্ত মজুতকৰণৰ ফলত প্ৰায়ে কাৰ্যকৰী মূলধনৰ সংকট আৰু কুঁহিয়াৰৰ খেতিয়কৰ বাবদ ধন পৰিশোধ কৰাত পলম হয়। চৰকাৰে জনোৱা মতে, ২০ আগষ্টলৈকে ২০২৫-২৬ বৰ্ষৰ কুঁহিয়াৰৰ বাবদ ধনৰ ৯৭ শতাংশ কৃষকক প্ৰদান কৰা হৈছে।
ইয়াৰ উপৰি উদ্যোগটোৰ উন্নত আৰ্থিক অৱস্থাৰ বাবে চৰকাৰী সহায়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস পাইছে। ২০১৪ চনৰ পৰা ২০২১ চনৰ ভিতৰত চেনিকলসমূহে প্ৰায় ১৪,৬০০ কোটি টকাৰ ৰাজসাহায্য লাভ কৰাৰ বিপৰীতে ২০২১-২২ চনৰ পৰা এনে কোনো ৰাজসাহায্য ঘোষণা কৰা হোৱা নাই। একে সময়তে গ্ৰাহকৰ বাবে চেনিৰ মূল্য দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে মোটামুটি সুস্থিৰ হৈ আছে। ২০২৪ চনৰ আগষ্টৰ পৰা ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহৰ ভিতৰত বছৰি মাত্ৰ ৩ শতাংশহে বৃদ্ধি পাইছে।
চেনিৰ মজুত, মূল্য আৰু বিপণন প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ নজৰ ৰাখিব বুলি জানিবলৈ দিছে চৰকাৰে। ইয়াৰ উপৰি কৃষকক সময়মতে ধন পৰিশোধ কৰাটো নিশ্চিত কৰাৰ লগতে জমা আৰু অযুক্তিকৰ মূল্যবৃদ্ধি ৰোধ কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিব।
